آرش سليمپور
در چند ماه اخير، در اينترنت مقالات سايتهاي مختلف را مطالعه ميکردم. دائما حرف از مرورگر جديد Google با نام Google Chrome و مقايسه آن با مرورگرهاي IE8 و Firefox 3.1 بود. در اين ميان براي امثال من كه از سالها پيش از طرفداران سرسخت مرورگر Opera هستيم، عجيب بود كه چرا صحبتي از Opera نيست. به عبارت ديگر و در حقيقت حيفم آمد در اين درگيري و رقابت بين مرورگرها، حرفي از مرورگر محبوب من و بسياري از دوستان نباشد، همان مرورگري که در آن لحظه بوسيله آن داشتم صفحات وب را مرور ميکردم و اخبار اين رقابت را ميخواندم. بله، اين مرورگر دوستداشتني و كارآمد که بسياري از شما نام آن را شنيدهايد و يا با آن كار كردهايد، و ميخواهم از آن حرف بزنم، Opera است.
من به شخصه مدتها مرورگرهاي متنوع را امتحان کردم و طعم سرو کله زدن با اغلب مرورگرهاي معروف را چشيدهام. در ابتداي آشناييم با اينترنت، از IE استفاده و با مشکلات زياد آن دست و پنجه نرم ميکردم. باور كنيد در اين مدت شديدا از اينترنت زده شده بودم. سرعت نامطلوب و مشکلات فراوان در Download و ذخيره صفحات وب؛ و اينكه در طول مدت ذخيره و يا Download نميتوانستم با آن صفحه تعاملي داشته باشم، و تازه اگر پس از مدت نسبتا طولاني دچار خطا نميشد و ذخيره صفحه وب به پايان ميرسيد، ممکن بود صفحه به درستي ذخيره نشده باشد و در باز کردن آن با مشکل مواجه شوم. در IE از قابليت کار با برگهها هم خبري نبود.
پس از آنکه با Firefox آشنا شدم، IE را کنار گذاشتم. به وسيله آن تجربه وبگردي خيلي بهتر شد. در واقع بسياري از مشکلات من از قبيل آنهايي که در بالا ذکر کردم، حل شد. در اين زمان IE7 وارد بازار شد، اما هنوز کمابيش همان مشکلات را داشت و فقط امکان چند برگهاي به آن اضافه شده بود.
|
معرفي مرورگر Opera |
در طول اين مدت، مرورگرهاي ديگر از قبيل Safari و Netscape را نيز امتحان کردم، اما حقيقتا چيز جديد و يا قابل توجهي برايم نداشتند، يا اگر داشتند، در مقابل Opera توجه مرا به خود جلب نکردند. چرا که پس از نصب و راهاندازي Opera توانسته بودم با محيط اين مرورگر دوست شوم. بايد اعتراف كنيم، زماني که با اين مرورگر به گشت و گذار در اينترنت مشغول بودم، در حقيقت اولين باري بود كه از وب گردي خود و سير و سفر در اينترنت و هزارتوي آن، لذت ميبردم.
اين مرورگر تمام امکانات مورد نياز من را يکجا در خود دارد. همه امکانات Firefox در آن مشاهده ميشود؛ ضمن اينكه ديگر لازم نيست نگران بسته شدن ناگهاني مرورگر خود و قفل شدن آن باشم. چرا که Opera به راحتي تمام صفحات بسته شده را بازيابي مينمايد. امکان جذاب ديگر، Sessionها است. با اين امکان به راحتي ميتوان تمام صفحات باز موجود در تمام پنجرهها يا تنها برگههاي باز در پنجره فعلي را يکجا به حافظه Opera سپرد تا بعد به صورت Offline آن صفحات را باز و مرور کرد، اين همان امکاني بود که هميشه به آن نياز داشتم.
بخش مهم ديگر آن، قسمت Transfer است که مديريت Downloadها را بر عهده دارد، و در اين زمينه بسيار کارآمد و پرسرعت عمل ميکند. از جمله امکانات اين بخش، ميتوان به قابليت توقف و ادامه Download و همچنين نمايش سرعت بارگذاري و مدت زمان باقي مانده براي بارگذاري فايلها اشاره نمود.
همين چند روز پيش در سايتي از ابتکار جديد Google Chrome در بنيان نهادن کار با برگهها به واسطه افزودن توانايي قابليت کشيدن و رهاکردن برگهها، مطلبي عنوان شده بود. اما بدون شك Opera در اين زمينه نيز سنگ تمام گذاشته است. شما ميتوانيد برگهها را بکشيد و آنها را جابجا و مرتب نماييد و يا به خارج از پنجره Opera که در آن تبهاي متعددي باز کردهايد، کشيده و در محيط ويندوز رها نماييد تا به صورت جداگانه در پنجره جديدي قرار گيرد، و يا برگهها را از پنجرهاي به پنجره ديگر انتقال دهيد. همچنين ميتوانيد با بردن نشانگر بر روي عنوان برگه، پيش نمايشي از آن را مشاهده نماييد. با اين امکان ديگر نيازي به جابجايي مستمر بين برگهها نخواهيد داشت.
در اينجا در قالب فهرستي، به برخي از ويژگيهاي اين مرورگر بيرقيب اشاره ميكنم تا دوستان خواننده با آنها آشنا شوند:
· از اين مرورگر ميتوانيد به عنوان "ميل کلاينت" نيز استفاده نماييد تا بصورت اتوماتيک، صندوقها و نامههاي الکترونيک شما را مديريت نمايد. با کمک امكانات اين قسمت از Opera، همچنين ميتوانيد پيامهاي خود را به صورت Offline مطالعه نماييد و پاسخ دهيد. يعني در واقع از مرورگر خود، مانند يك واسط پست الكترونيك و چيزي شبيه به Outlook استفاده كنيد.
Opera داراي بخش خبرخوان نيز ميباشد که به کمک آن ميتوانيد از آخرين اخبار و تحولات سايتها و وبلاگهاي مورد علاقه خود با خبر شده و مطالب آنها را به صورت Offline مرور نماييد.
· قسمت Contact نيز امکانات کافي براي ايجاد ليست کاملي از دوستان شما با امکان ذخيره سازي اطلاعات متنوعي از آنان در اختيارتان قرار ميدهد.
Opera قسمتي با نام Note نيز براي يادداشتهاي شما در نظر گرفته است تا از اين طريق، به راحتي و بدون نياز به جابجايي به نرمافزارهاي يادداشتنويسي، به يادداشتبرداري بپردازيد.
· از ديگر امکانات آن، راحت نمودن پرکردن فرمهاي ورود اطلاعات است. با استفاده از اين امکان به راحتي ميتوانيد اطلاعات شخصي خود را که اغلب براي پر کردن فرمهاي اينترنتي از شما درخواست ميشوند، يک بار به Opera بدهيد تا ديگر زحمت بارها تايپ مجدد آنها را به خودتان ندهيد.
· با Opera تنها نيستيد و ميتوانيد در سايت Opera عضو شويد و از امکانات متنوع آن از قبيل امکان وب لاگ نويسي، ايجاد آلبوم عکس، تقويم Online براي يادداشت قرارهايتان بهرهمند شويد و در جامعه مجازي آن که تعداد زيادي از هموطنان ما نيز در آن عضو هستند، به بحث و تبادل نظر بپردازيد.
· ضمنا در اين سايت افزونههاي (پلاگين) متعدد وجذابي به نام Widget به صورت دسته بندي شده وجود دارد که ميتوانيد آنها را به مرورگر خود اضافه و به امکانات و قابليتهاي مرورگر خود بيفزاييد. يعني در واقع Opera در اين زمينه هم چيزي از Firefox كم ندارد. هر چند كه شايد تعداد اين افزونهها به پاي تعداد افزونههاي Firefox نرسد.
· همچنين اگر طالب تنوع هستيد، ميتوانيد با نصب پوستههاي متنوع، چهره Opera را به شکلي که دوست داريد تغيير دهيد.
· Opera همه جا در دسترس شماست. جالب اينكه نسخههاي موبايلي اين مرورگر را ميتوان به سادگي از روي وب سايت آن دريافت نموده و بر روي طيف وسيعي از گوشيهاي همراه، نصب و از امکانات متنوع آن لذت ببريد. لازم به ذكر است در حال حاضر نسخه Opera Mini 4.2 ويژه موبايلهاي معمولي و نسخه Opera Mobile ويژه اسمارتفونها و PDAها ميباشد.
و سرانجام با Opera همه نرمافزارهاي مورد نياز خود را براي استفاده مفيد و موثر از اينترنت، يکجا در اختيار داريد و از همه مهمتر اينكه، Opera بدون هر گونه تعصب و پيشداوري، در عمل ثابت نموده است كه سريعترين مرورگر اينترنت است، و همه اين ويژگيها، بدان معناست كه ميتوانيد از وبگردي خود واقعا لذت ببريد.
نسخههاي تحت موبايل و همچنين جديدترين نسخه تحت كامپيوترهاي PC از اين مرورگر، در حال حاضر با حجمي در حدود 8 مگابايت، از طريق سايت آن www.opera.com قابل دانلود است.
فرهاد سليمي يگانه
درايــوهـاي Flash (USB Drive / فلش ديسك) يـا هـارددرايــوهاي خـارجـي (External) يا هر اسمي كه روي آنها بگذاريد، بسـيار جالب هستنـد. فقط كافي اسـت آنها را به سيـسـتم خـود متـصل كـرده و از آنـها اسـتـفاده كنيـد. البتـه گاهي اوقات مـمكن اسـت مـشكلاتي نيز براي آنها به وجود آيـد. در اين مجال، به بررسي و راه حل 3 مشكل متـداولي كه درايـوهاي USB غالباً با آنها مواجه ميشوند، ميپردازيم.
چـگـونـه ميتـوان يـك درايـو USB را از سـيستم جدا كرد. در حاليكه ويندوز اعلام ميكند انجام اين كار ايمن نيست؟
اگر ويندوز به جاي آنكه اعلام كند، USB نميتواند با ايمني كامل از سيسـتم جدا شود، علت آن را بيان ميكرد، بسيار بهتر بود. حال در چنين شرايطي چه كاري ميتوان انجام داد؟ همچنين برخي مواقع نيز ويندوز از طريق يك كادر محاورهاي به شـما اعلام ميكند كه اندكي صبر كرده و سپس مجدداً اقدام به انجام اين كار كنيد. توجه به اين هشدارها خوب است و نشان عاقبتانديشي شماست. زيرا به هر صورت يك شوك ناگهاني و هر چند خفيف هم ميتواند مشكلات ريز و درشتي براي سيستم شما ايجاد كند. اما بايد اين مطلب را هم از نظر دور نداشت كه اصولا درايوهاي فلاش USB و انواع هارد ديسكهاي اكسترنال براي اين به وجود آمدهاند كه كار ما را ساده كنند. و اصولا فلسفه USB به عنوان يك پورت پيشرفته اين است كه بتوان به سرعت ادوات مربوط به آن را به كامپيوتر متصل نمود و از آن جدا كرد. بنابراين در عمل بسياري از كاربران، به اين هشدارها لبخند زده و بدون توجه به اين مسئله، درايو خود را در هر لحظه كه مايل باشند، به كامپيوتر متصل نموده و از آن جدا ميكنند و معمولا هم عليرغم هشداري كه فرضا كامپيوتر داده است، هيچ اتفاقي هم نميافتد. اما به هر حال براي محكم كاري هم كه شده، توصيه ميشود در زمان انتقال اطلاعات به درايو فلاش خود و يا بالعكس، آن را از كامپيوتر جدا نكنيد. زيرا ممكن است حافظه درايو صدمه ببيند و در مواقعي حتي كاري هم از دست عمليات فرمت بر نميآيد. ضمنا ميتوانيد قبل از جدا كردن، نوار وظيفه و System Tray را بررسي كنيد تا ببينيد فايلهاي كدام برنامهها در درايو USB مشغول كار هـستند. در صورت امكان ميتوانيد اين برنامهها را ببنديد و سپس با خيال راحت بدون اينكه نيازي به خاموش كردن كامپيوتر باشد، درايو فلاش، يا هر درايو USB ديگر را از كامپيوتر جدا كنيد.
|
رفع مشكلات مربوط به درايوهاي USB |
البته راه حل ديگري نيز براي اين كار وجود دارد (به شرط اينكه پيامهاي هشدار كامپيوتر را جدي گرفته باشيد و يا واقعا جدي باشند!)
)) بـرنـامههـايي را كه فايـلهايـشان در درايـو USB در حـال اجـرا هستنـد، ببنديـد (حتي اگر آن فايلها را قبلاً بستهايد)
)) اگــر بــاز هـم ايـن كـار فـايـدهاي نـداشــت، به Task Manager برويد. بدين منظور مراحل زير را انجام دهيد:
01 دكـمـههـاي Ctrl+Alt+Delete را بـه طـور هـمزمان فشار دهيد. اگر ويـندوز شما ويستاست، پس از انجام اين كار، روي Start Task Manager كليك كنيد.
02 روي زبانه Processes كليك كنيد.
بــا اسـتــفــاده از Windows Task Manager ميتـوانـيـد بـرنـامـههـايي را بـيـابـيـد كـه درايـو USB شما را مشغول نگه داشتهاند.
03 ليسـت مربـوط به فرآينـدهاي در حال اجـرا را بررسي كنيد. تمامي مواردي را كه ميتوانند به درايو USB مربوط باشند، بيابيد؛ فرضاً فرآيند مربوط به يكي از فايلهاي موجود در آن درايو.
04 اگر چنين فرآيندي را يافتيد، آن را انتخاب كرده و سپس بر روي دكمه End Process كليك كنيد. سپس عمل خود را تائيد كنيد.
05 سعي كنيد مجدداً درايو را با ايمني كامل از سيستم جدا كنيد.
اگر ويندوز باز هم به شما اجازه نداد كه درايو را خارج سازيد، بايد اقدام ديگري انجام دهيد:
در اين حالت ميتوانيد كامپيوتر خود را خاموش كرده و درايو را از سيستـم جدا سازيد؛ سپس مجدداً سيستم را راهاندازي كنيد. اين كار عملي است وقتگير و كمابيش آزاردهنده است، اما خب، ميتواند خيال افراد وسواسي را راحت كند.
اگر هيچ كدام از ايـن روشها كارساز نبودنـد، ميتوانيـد روش ديگري را امتحان كنيد.
بدين منظور برنامه USB Safely Remove را از اينترنت دريافت و نصب كنيد. اين برنامه در آدرس زير قرار دارد:
www.pcworld.com/downloads/file/fid,66305-page,1-c,filemanagement/description.html
اين بـرنامه يـك نـرمافزار اشتراكي اسـت كه آيـكن خـود را در قسمت System Tray شـما قرار خواهـد داد. سپس هنـگامي كه درايـو USB شما نميتواند به صـورت ايمن از سيـستم جدا شود، ايـن برنامه به شـما نشان ميدهـد كه كدام فـرآيندها موجب بروز اين مشكل شدهاند و به شـما امكان بـستن آنها را خواهد داد. در واقع براي جداسازي امن و آسان درايو USB از سيستم خود، ميتوانيد از برنامه USB Safely Remove استفاده كنيد.
برنامه USB Safely Remove داراي ويژگيهاي جالبي است. با اسـتفاده از اين برنامه ميتوانيد نام دستگاه USB خود را تـغيير داده، يك كليد ميانبر براي مـتوقف ساختـن آن ايجاد كنيـد و يا ويژگي اجراي خودكار آن را تنظيم كنيد.
آيا ميتوان با فرمت كردن درايو Flash به حالت NTFS، سرعت آن را افزايش داد؟
آيا حقيقتا فـرمـت فايل سيستم NTFS ، عـملكرد درايـوهاي USB Flash را بهبود مى بخشد؟ در پاسخ بايد اشاره نمود كه در بـسـيارى از بـررسىهاى انجام شـده، بـه ويـژه كپى كـردن فايلهاى كوچك در درايو فلش USB، اين موضوع ثابـت شـده است و در اغلب موارد، فرمـت NTFS بر FAT 16 و 32 پيـروز بـوده اسـت. در واقع علت سرعت بالاترNTFS آن است كه اطلاعات را در حافظهCache مىنويسد. همچنين در صورت فرمت حافظه فلاش خود در قالب NTFS، ميتوانيد از همان مزايايي استفاده كنيد كه در در صورت تبديل فرمت هارد ديسك از Fat به NTFS نصيب شما ميشد. مثل مديريت بهتر، امنيت بيشتر و سرعت بالاتر.
اما اين را هم در نظر داشته باشيد، برخي از دستگاههايي كه قابليت اتصال با حافظه فلاش را دارند، ممكن است در پذيرش اين فرمت، مشكل داشته باشند.
در نتيجه اگر عملكرد حافظه فلاش، بخصوص در زمينه سرعت، بـراى شما بيش از سازگارى اهميـت دارد، در ادامه شيوه تغيير فرمت درايو را شرح خواهيم داد. زيرا در حالت فعلي اگر تصميم به فرمت درايو فلاش خود داشته باشيد، فقط با دو گزينه Fat و Fat32 مواجه خواهيد بود. اما لازم است كه گزينه NTFS هم فعال شود.
براي اين كار، درايو فلاش را به كامپيوتر خود متصل كنيد. سپس درWindows Explorer (از طريق منوي Start و سپس Accessories، بدان دست خواهيد يافت) بر روى درايـو Flash كليـك راسـت كرده و گزينه Properties را انتخاب كنيد. در پنجره باز شده، بر روي زبانهHardware كليك كرده و از ليـست درايوها، درايو Flash خود را انتخاب كنيد. اكنون بر روى دكـمه Properties كليك كنيد. در كادر مـحاورهاى ظـاهر شـده، روى زبـانه Policies كليك كنيد. حالا گـزينه Optimize for performance را انـتخاب كرده و دوبـار روى OK كـليـك كنـيد. حالا در Windows Explorer مـجدداً روى درايـوFlash كـليـك راسـت كـرده و گـزيـنه Format را انتخاب كنيد. مشاهده ميكنيد كه در مـنـوى كـشـويـى File System، گـزيـنـه NTFS نيز وجود دارد. آن را انـتـخـاب كـرده و روى Start كـليـك كـنيـد تا درايو شما به شيوه NTFS فرمت شده و عملكرد و سرعت بهترى داشته باشد.
اگر ويندوز قادر به تشخيص درايو USB نباشد، چه بايد كرد؟
عدم تشخيص درايو USB توسـط وينـدوز، مـمكن اسـت دلايل بسياري داشته باشد. ابتدا بايـد اطمـينان حاصل كنيـد كه آيا اين مشكل مربوط به آن درايو يا پورت خاص است، يا خير.
بدين منظور درايو خـود را به يك پورت USB در كامپيوتر ديگر متصل كنيد. توجه داشته باشيد كه برخي از پورتها (به ويـژه پـورتهاي موجود در جلوي كامپيوتر) نسبت به بقيه بـدقلقتر هستند، يا اصلا به مادربورد متصل نشدهاند و به اصطلاح شما را سر كار گذاشتهاند. بنابراين درايو خود را در يك كامپيوتر ديگر و بر روي يك پورت مطمئن امتحان كنيد. اين آزمايشات به شما نشان ميدهند كه آيا درايو شما دچار مشكل است يا پورت كامپيوترتان دچار اشكال شده است و يا مشكل ديگري وجود دارد.
خوشبختانه بعد از ويندوز XP با سرويس پك 2، مشكلات مربوط به درايوهاي فلاش به حداقل خود رسيده است و اين درايوها به آساني به سيستم متصل شده، شناسايي ميشوند و كار ميكنند. اما در برخي مواقع هم به علت نوع درايو فلاش (فرضا مارك خاص و كميابي است) و يا مشكلات مربوط به پيكربندي كامپيوتر شما، ممكن است كه براي استفاده از آن، مجبور شويد كه نرمافزار درايور آن را در كامپيوتر نصب نماييد و سپس از آن استفاده كنيد. در واقع در چنين حالتهايي، هيچ راه ديگري وجود ندارد. البته نصب درايورهاي USB بسـيار آسـان است، زيرا آنها در خود درايوها وجود دارند و نه بر روي يك CD ضميمه دستگاه. البته قبل از هر چيز ميبايست درايور مشكلدار را از روي كامپيوتر خود عزل كنيد. يعني همان درايوري را كه كامپيوتر بر روي سيستم نصب نموده و كار نميكند.
بدين منظور مراحل زير را انجام دهيد:
1- درايو USB را به سيستم متصل سازيد.
2- بر روي My Computer كليك راست كنيد. حال گزينه Properties را انتخاب كنيد. روي زبانه Hardware كليك كرده و سپس دكمه Device Manager را انتخاب كنيد.
3- سپس نام درايو خود را از فهرست Disk drives بيابيد.
4- روي نام درايو مذكور كليك راست كرده و گزينه Uninstall را انتخاب كنيد. با كليك روي OK عمل خود را تائيد كنيد.
5- حال درايـو USB را از سـيستـم خود جدا ساخـته و سـپس مجدداً آن را به سيـستم مـتصل كنيد. در ايـن حالـت درايـورها به صورت خودكار مجدداً نصب خواهند شد.
همچنين قابل ذكر است، ويندوز ويستا مـشكلاتي مـخصوص به خـود دارد كه مانـع از شـناسايي درايـوها در بـرخي شـرايـط خـاص (به عـنوان مـثال، اگـر كامـپيوتـر در حالـت خـواب يـا Hibernate باشـد) ميشـود. در همين رابطه مايكروسافت به تازگي يك بـرنامه ترميمي با نام KB941600 عرضه كرده است كه اين مشكل را برطرف ميسازد. در صورت استفاده از ويندوز ويستا، ميتوانيد اطلاعات بـيشتري را در خصوص اين برنامه ترميمي در سايت مايكروسافت مطالعه كنيد. همچنين ميتوانيد نسخه 32 بيتي آن را از بخش دانلود سايت شركت مايـكروسافت (واقـع در آدرس www.microsoft.com/downloads) دريافت كنيد.
فراموش نكنيد، اگـر زمـاني كـه قصـد نـصب ايـن فايـل را داشـتـيـد، با پـيـغام does not apply to your system روبهرو شديد، بدينمعناست كه قبلاً آن فايل را روي سيستم خود نصب كردهايد.
اميدواريم از اين مقاله استفاده کافي را برده باشيد و به وسيله آن بتوانيد بر انواع و اقسام مشكلاتي كه بعضا در رابطه با استفاده از درايوهاي فلاش مواجه بودهايد، فائق آييد. ضمن اينكه توجه به اين نكته ضروريست كه درايوهاي فلش آنقدر داراي فوايد و كاربردهاي مفيد مختلف هستند كه وجود اينگونه مشكلات، هرگز از ارزشها و قابليتهاي آنها نخواهند كاست. آنها آمدهاند تا دنياي كامپيوتر را متحول نموده و عمل نقل و انتقال اطلاعات و فايلها را به مراتب سادهتر و سريعتر از گذشته كنند؛ كاري كه به نحو احسن از انجام آن سربلند بيرون آمدهاند.
مرتضي زيبايي
در حدود يکسال پيش، يعني 12 نوامبر 2007، اينتل اولين سري از پردازندههاي 45 نانومتري از معماري موفقCore با نامPenryn را رسماً معرفي نمود که در ابتدا به جز QX9650 ، بقيه نمونههاي توليدي، دربرگيرنده نسخههاي 2 و 4 هستهاي Xeon بودند؛ اين خانواده از پردازندههاي اينتل، فعلاً در کارخانه تازه تأسيس Fab 32 مستقر در Arizona (آريزونا) و نيز کارخانه D1D در Oregon توليد ميشوند؛ اکنون نيز که نزديک به يکسال از آن تاريخ ميگذرد، با معماري 45 نانومتري ارتقاء يافته Nehalem روبرو هستيم که طبق ادعاي اينتل، بين 20 تا 50 درصد از Penryn قويتر خواهد بود.
البته در دنياي نانومتري که اندازههاي يک ترانزيستور در حدود 200 اتم ميتواند باشد، انتظار رفتاري متفاوت و گاهي خارج از کنترل نسبت به آن چيزي که در الکترونيک ميشناسيم بايد داشته باشيم. ضمنا بخوبي ميدانيم که ترانزيستورها در داخل يک پردازنده، در نقش يک کليد دو حالتي فعاليت ميکنند که دو وضعيت خاموش و روشن را ميتوانند داشته باشند که اين يعني منطق صفر و يک. اما ايجاد جريان کافي زمان روشن شدن ترانزيستور و نيز به کمترين حد رساندن جريان عبوري در زمان خاموش بودن، از بزرگترين چالشهاي کار در معماري نانومتري است و همين مطلب باعث شد طراحان اينتل، از مواد جديد همچون عنصر Hafnium بجاي دياکسيد سيليسم و نيز از الکترود فلزي بجاي انواع پلياستري، در طراحي پردازندههاي 45 نانومتري خود استفاده کند.
هر چند همچنان اسرار متعددي در زمينه نوع مواد استفاده شده در ترانزيستورهايHK+MG مورد استفاده در معماريPenryn وجود دارد که بعيد است Intel تا پيش از سال2010 (که طبق برنامه، زمان رونمايي پردازندههاي 32 نانومتري Westmere و Gesher است)، جزئيات آنها را بر رقباي خود مکشوف کند. اينتل مدعيست که استفاده از اين مواد جديد موجب کاهش 30 درصدي توان الکتريکي مصرفي و نيز افزايش 20 درصدي سرعت اين ترانزيستورها براي سوييچکردن و نيز کاهش 10 برابري نشت الکترونها در گيت، نسبت به معماري 65 نانومتري پيشين شده است.
ضمن اينکه در پردازندههاي جديد، بسته به دو يا 4 هستهاي بودن، بين 410 تا 820 ميليون ترانزيستور استفاده شده که اين ارقام نسبت به معماري پيشين، در حدود 1.5 برابر شده است.
شايد بتوان مهمترين اهداف اينتل از ارائه معماري Penryn (پنرين) را در موارد زير خلاصه نمود :
· افزايش کارايي پردازنده به ازاي هر سيکل پردازشي
· افزايش سرعت(فرکانس کاري) پردازنده
· آزمودن مواد جديد و با ضريب ديالکتريک بيشتر
در حال حاضر پردازندههاي مبتني بر اين معماري، در سه پلتفورم سرور، دسکتاپ و موبايل (براي دستگاههاي قابل حمل و لپتاپها) در دسترس است. اما آنچه را که وجه اصلي تمايز Penryn از پردازندههاي پيشين 65 نانومتري معماري Core است، ميتوان در موارد زير ملاحظه کرد :
· افزودن مقدار حافظه کشL2 و نيز تفکيک فعاليت کشها
· بالاتر بردن سرعت گذرگاه FSB تا سقف 1600MHz
· افزايش فرکانس کاري پردازنده
· تعداد دستورالعملهاي انجام شده بيشتر در هر سيکل پردازش (بالا رفتن عدد IPC)
· معرفي مجموعه دستورالعملهاي جديد جرياني SSE4 که خود مشتمل بر 47 دستورالعملSSE ميباشد
· توسعه فناوري Deep Power Down و ويرايش جديد EIST(Enhanced Intel Dynamic Acceleration Technology) در جهت بهبود مصرف انرژي، به ويژه در نسخههاي موبايل پنرين
· بلوک جدا کننده سريع مبناي 16 (واحد مميز شناور قويتر) که هر 4 بيت داده را در يک سيکل پردازش ميکند
· ارائه فناوري Super Shuffle engine (واحد مميز شناور قويتر)؛ اين فناوري امکان پردازش چندين 128bit دستورالعمل SSE را در هر سيکل کلاک ميدهد و موجب افزايش چشمگير کارايي دستورالعملهاي SSSE3 و SSE4 ميشود.
· Enhanced Virtualization Technology که بين 25 تا 75 درصد موجب بهبود کارايي Virtual Machine شده است.
SSE4 چيست؟
Intel® Streaming SIMD Extensions 4 يا بطور خلاصهSSE4 ، يک مجموعه جديد از دستورالعملهاييست که از يک سو موجب بهبود کارايي و کاهش مصرف انرژي در محدوده وسيعي از برنامهها ميشود و از سوي ديگر به کمک توسعهدهندگان نرمافزاري و برنامهنويسان خواهد آمد.
مجموعه دستورالعملهاي SSE4 که در Penryn معرفي شده و مشتمل است بر 54 دستورالعمل که به دو بخش اصلي تقسيم ميشوند:
1)) کامپايلر بْرداري و شتابدهندههاي گرافيکي و چندرسانهاي
2)) شتابدهندههاي بهبود يافته ويرايش متن و رشتهها
- کامپايلر بْرداري و شتاب دهندههاي چند رسانهاي و گرافيکي، موجب بهبود کارايي کامپايلرهاي پيشين و نيز بهبود کارايي عملياتهاي چند رسانهاي و کارکرد حافظه ميشود که نتيجه آن را در افزايش کارايي نرمافزارهاي ويرايشگر صدا، تصوير و عکس و نيز افزايش کارايي برنامههاي ويژه کدگذاري ويدئويي و سه بعدي و نيز بازيها ميتوان ديد.
- شتابدهندههاي بهبود يافته ويرايش متن و رشتهها نيز شامل نوعي دستورالعملهاي مقايسه رشتههاست که اجازه انجام همزمان چندين عمليات مقايسه و جستجو را ميدهد. برنامههايي که از اين ويژگي به بهترين شکل ميتوانند سود ببرند، شامل برنامههاي کار با پايگاه دادهها، برنامههايي که با حجم عظيمي از دادهها سرو کار دارند و نيز کامپايلرها و برنامههايي که بدنبال الگوهاي خاصي هستند، از قبيل ويروسيابها ميباشند.
چنانکه پيشتر اشاره شد، مجموعه دستورالعملهاي SSE4 برابر 54 دستورالعمل است که در دو مجموعه 4.1 و 4.2 قرار ميگيرند.
مجموعه دستورالعملهاي SSE4.1 شامل 47 دستورالعمل است که در معماري Penryn معرفي شده است و باقيمانده (7 دستورالعمل) در مجموعه SSE4.2 جاي ميگيرد که در معماري ارتقا يافته Nehalem گنجانده شده و در بخش مربوط به خود توضيح داده خواهد شد.
توسعه فناوريهاي کاهش مصرف انرژي
اينتل با حركت به سمت ريزمعماري جديد، نام رايج پردازندههاي دوهستهاي موبايل خود را نيز ازCentrino Duo وCentrino Pro ، به Centrino2 تغيير داد و لوگوي جديدي را هم جايگزين لوگوي پيشين نمود.
از جمله آنچه معماري 45 نانومتري بطور اختصاصي براي پردازندههاي موبايل به ارمغان آورده است، گذشته از فناوري (SSE4) Intel HD Boost، ميتوان به دو فناوري جديد در زمينه کاهش مصرف انرژي ، يعني فناوري Deep power down وEnhanced dynamic acceleration اشاره کرد.
Deep Power Down (DPD)
پردازندههاي موبايل اينتل که عمدتاً براي لپتاپها و ساير دستگاههاي قابل حمل طراحي شدهاند، قادرند در زمان بار کم و بيکاري، براي کاهش مصرف انرژي که موجب حفظ توان باتري و توليد کمتر گرما ميشود، ولتاژ را به نحو موثري کاهش دهند، کلاک پردازنده را متوقف کنند و حتي حافظه کش پردازنده را هم خاموش کنند.
همچنين از زمان معرفي اولين پردازندههاي دو هستهاي اينتل بر پايه پلتفورم Pentium M با نام Core Duo تاکنون، اينتل چند حالت بهينهسازي مصرف انرژي موسوم به C-state را هم در آنها طراحي کرده بود که اين Modeها عبارت بودند از :
· C0 يا Fully Active
· C1 يا Halt
· C2 يا Stop Clock
· C3 يا Deep Sleep
اين حالات مختلف ميتوانستند در هر کدام از هستههاي فاقد فعاليت، ولتاژ را کاهش داده و کلاک آن هسته را خاموش کنند و اين حالت ميتوانست تا زماني ادامه يابد که هسته فعالِ ديگر، به بالاترين سطح کاري خود ميرسيد؛ بر همين اساس، هر کدام از هستهها ميتوانست در حالتC متفاوتي باشد.
در ويرايشهاي بعدي، اينتل دو حالت C ديگر هم به C-stateهاي پيشين افزود که ميتوانستند فقط بر روي هر دو هسته در يک زمان فعال شوند که عبارت بودند از :
· C4 يا Deeper Sleep
· DC4 يا Enhanced Deeper Sleep
اما در معماري Penryn شاهد هستيم که حالت جديدي با نام C6 ياDeep Power Down معرفي شده که موجب کاهش چشمگير ولتاژ پردازنده، توقف کلاک و خاموش شدن حافظههاي کش ميشود و بيش از هر کدام از C-Modeهاي پيشين، ميتواند توان مصرفي را کاهش دهد. هر چند ميتواند قدري بيشتر از قبل، موجب تأخير پردازنده در بازگشت به حالت کاري حداکثر خود شود.
فناوري Deep Power Down همچنين بر روي کاهش مصرف انرژي در حافظههايMobile RAM هم تأثير ويژه خود را دارد؛ طرز کار به اين صورت است که اگر براي مدتي نسبتاً طولاني، در حافظه رم اعمال نوشتن يا خوانده شدن صورت نگيرد، مصرف انرژي الکتريکي در رم کاهش مييابد؛ در اين حالت همه وروديهاي بافرها بجز کلاک خاموش ميشود؛ اين فناوري ميتواند مصرف برق را از طريق متوقف کردن عملياتRefresh حافظه و خاموش کردن مولد انرژي داخلي به حداقل برساند. با اينحال، دادههاي موجود در رم از بين نخواهد رفت.
Enhanced Dynamic Acceleration (EDAT)
اين ويژگي، ما را بهياد سامانه (Displacement on Demand (DOD موجود در بعضي خودروهاي 6 سيلندر به بالا مياندازد! که به منظور کاهش مصرف انرژي (سوخت) باعث ميشود بسته به نياز و ميزان فشار راننده بر روي پدال گاز، فرضاً در يک شورولت ايمپالاي 6 سيلندر، فقط 3 يا 4 سيلندر، عمل احتراق را انجام دهند و بقيه سيلندرهاي از مدار خارج شده، با بسته ماندن ورودي سوختشان، هيچ احتراقي صورت ندهند.
سابقاً اينتل در پردازندههاي سري سانتاروزا که توليد آن موجب شد براي نخستين بار لپتاپها به باس800MHz دست يابند، از فناوريDynamic Acceleration استفاده کرده بود؛ اين فناوري قادر به نوعي اورکلاک هوشمندانه هم در پردازنده بود.
در عين حال در اغلب اوقات، هستههاي پردازشي نياز به حداکثر فعاليت ندارند. بر همين اساس، در يک پردازنده دو هستهاي، بيشتر بار پردازشي بر دوش يکي از هستهها قرار ميگيرد و هسته ديگر تا زمانيکه نيازي وجود نداشته باشد، به حال استراحت فرو ميرود. اين حالت به لحاظ صرفهجويي در مصرف انرژي، بهمراتب بسيار بهتر از آنست که بار پردازشي بر دوش همه هستههاي پردازنده قرار گيرد.
در ويرايش جديد اين فناوري که در پردازندهاي پنرين از نوع موبايل ارائه شده و به EDAT موسوم است، اين ويژگي باز هم تقويت شده، به طوريکه اگر يکي از هستهها به مرحله C3 وارد شود، هسته ديگر اجازه مييابد که کلاک خود را بيش از حد عادي هم افزايش دهد و به طور هوشمندانه اورکلاک شود. اين در حاليست که هسته ديگر در حالت کمترين مصرف انرژي قرار گرفته و هسته فعال هم بهتر ميتواند به دفع گرماي توليدي بپردازد. اين فناوري به ويژه در زمان اجراي نرمافزارهاي قديمي تک رشتهاي (Single Thread)، ميتواند نقش موثر خود را بروز دهد.
نگاهي به ديگر مولفههاي پلتفورم موبايل
ميزان حافظه کاشه سطح 1 در پنرينهاي موبايل و دسکتاپ، مشابه انواع 65 نانومتري پيشين باقي مانده؛ يعني براي هر هسته، 32 KB کش دستورالعمل و 32 KB کش داده. به عبارتي در يک پردازنده دو هستهاي موبايل پنرين همچون انواع دسکتاپ، همچنان L1 Cacheمعادل 2 x32 + 2 x32 کيلوبايت است.
اما در حافظه سطح 2 که بيشتر بودن آن بويژه در عمليات رندرينگ سهبعدي و ويرايشهاي ويدئويي، نقش خود را برجستهتر نشان ميدهد، شاهد افزايش قابل توجهي هستيم که اين مرهون کوچک شدن ابعاد ترانزيستورها و ساير عناصر نيمههادي و در نتيجه قرار دادن تعدادي بيشتري از آنها در بخش حافظه کش بوده است. از اين لحاظ، پردازندههاي دو هستهاي تا سقف 6 مگابايت، و 4 هستهايها 12 مگابايت، داراي کش L2 شدهاند.
سرعت FSB هم در اين سري پردازندهها به رقم شگفتانگيز 1066 مگاهرتز رسيده است که در مقايسه با معماري 65 نانومتري سلف خود که 667 MHz، و همچنين سانتاروزا که داراي باس 800 مگاهرتزي بود، پيشرفت قابل توجهي محسوب ميشود.
سرعت کلاک پردازندههاي موبايل خانوادهي پنرين نيز از 1.2GHz در تک هستهاي Celeron M-ULV 722با TDP 5.5W آغاز و به 3.06GHz در X9100 با TDP برابر با 44Wختم ميشود.
در عين حال، همانطور كه اشاره شد، اينتل همچنين توانسته براي نخستين بار 4 هسته پردازشگر را بر روي پلتفورم موبايل پنرين قرار دهد (Q9100 و QX9300)؛ هر چند هنوز بسيار نادرند لپتاپهايي که اين پردازندههاي 4 هستهاي بسيار گرانقيمت را که بهتنهايي بهايي معادل يک لپتاپ رايج را دارند، استفاده کرده باشند.
پردازندههاي سرور و دسکتاپ پنرين
اينتل به مانند معماري سابق، پردازندههاي دسکتاپ و سرور پنرين را نيز در آرايشهاي 2 و 4 هستهاي روانه بازار کرده است.
پردازندههاي 45 نانومتري سرور (از نوع زئون) در نوع دو هستهاي، با کد سري E31xx و در نوع چهار هستهاي با کد E33xx ، داراي سرعت کلاکي بين 2.83 تا 3GHz ، کش 6 يا 12مگابايتي و 1333مگاهرتز باس خارجي(FSB) هستند.
همچنين زئونهاي سري 52xx دو هستهاي و 54xx چهارهستهاي، داراي FSB بين 1066 تا 1600مگاهرتز، کش 6 يا 12 مگابايتي و فرکانس کاري 1.86 تا 3.4GHz هستند.
و اما در پلتفورم دسکتاپ، در ابتدا شاهد يک مدل از نوع ارزان قيمت Pentium Dual Core هستيم که با کد E5200 و مشخصات سختافزاري (2.5GHz, 2MB L2 Cache,800MHz FSB) مشخص شده است. لازم به ذكر است، اينتل براي كامپيوترهاي روميزي (برعکس لپتاپها)، هنوز نسخه Celeron از اين معماري عرضه نکرده است.
ناگفته نماند در نسخههاي Core2 با دو سري 7000 و 8000 روبرو هستيم که با جزئيات آنها هم آشنا ميشويم.
سري E7XXX:
· E7200(2.53GHz,3MB L2 Cache,1066Mhz FSB)
· E7300(2.66GHz,3MB L2 Cache,1066Mhz FSB)
· E7400(2.80GHz,3MB L2 Cache,1066Mhz FSB)
و سري E8XXX :
· E8190(2.66GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
(فاقد Virtualization Technology و Intel® Trusted Execution Technology)
· E8200(2.66GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· E8300(2.83GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· E8400(3.00GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· E8500(3.16GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· E8600(3.33GHz,6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
نسخههاي 4 هستهاي دسکتاپ نيز شامل مدلهاي زير هستند:
· Q8200(2.33GHz, 4MB L2 Cache,1333MHz FSB)
(فاقد Virtualization Technology و Intel® Trusted Execution Technology)
· Q9100(2.26GHz, 12MB L2 Cache,1066MHz FSB)
· Q9300(2.50GHz, 6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· Q9400(2.66GHz, 6MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· Q9450(2.66GHz, 12MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· Q9550(2.83GHz, 12MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· Q9650(3.00GHz, 12MB L2 Cache,1333MHz FSB)
سري گرانبها و قدرتمند Extreme هم فعلاً فقط شامل نسخههاي 4 هستهاي زير است :
· QX9650(3.00GHz,12MB L2 Cache,1333MHz FSB)
· QX9770(3.20GHz,12MB L2 Cache,1600MHz FSB)
· QX9775(3.20GHz,12MB L2 Cache,1600MHz FSB)
(فقط سازگار با مادربورد Intel DX5400 ويژهي پيکربندي dual-socket)
چيپستهاي سازگار
همزمان، اينتل چيپستهاي جديدي نيز براي سازگاري بيشتر با پردازندههاي جديد خود و نيز پشتيباني مطلوبتر از رمهاي پرسرعت DDR3، در اختيار سازندگان مادربورد قرار داده که در پلتفورم لپتاپ، شامل PM45 (هر چند بسياري از سازندگان لپتاپ همچنان از PM965 براي لپتاپهاي داراي پردازنده پنرين استفاده ميکنند) و در پلتفورم دسکتاپ هم، از P45 تا X48 چيپستهاي قدرتمندي هستند که ميتوانند بالاترين سازگاري با پردازندههاي جديد را داشته باشند.
Nehalem
نخستين بار Paul Otellini که در حال حاضر رياست اينتل را بعهده دارد، در همايش توسعهدهندگان اينتل(IDF) 2007 اعلام کرد که Nehalem نام معماري بسيار پويا و آتي اينتل خواهد بود که محصولات بر پايه آن، با نام Core i7 در سال 2009 عرضه خواهند شد؛ حتي وي، ويفرهاي اجرايي آن را هم در آنجا نمايش داد و در نمايشگاه Computex 2008 نيز اطلاعات بيشتري ارائه شد.
نگاهي گذرا بر مهمترين ويژگيهاي اين معماري :
· Nehalem بر اساس معماري Core و طراحي 45 نانومتري بنا شده است.
· پردازندههاي مبتني بر اين معماري، داراي اسم رمز Bloomfield و طبق اعلام اينتل بين 2 تا 8 هسته خواهند داشت.
· Core i7 از فناوري HyperThreading با نامSimultaneous multi threading(SMT) (بکار رفته در معماري Netburst در طراحي Pentium4) استفاده ميکند؛ بنابراين در سيستم عامل، يک پردازنده 8 هستهاي Nehalem را 16 هستهاي خواهيم ديد و اين پردازنده در يک لحظه ميتواند 16 رشته (Thread) را پردازش کند؛ در بنچمارکهايي که به عمل آمده، همچنان که در گذشته و درباره پردازندههاي پنتيوم 4 نشان داده شده بود، غيرفعال کردن SMT در بعضي از آزمونها، ميتواند کارايي پردازنده را بالاتر ببرد.
· کنترلر حافظه سه کاناله ( Triple-Channel DDR3 ( در داخل پردازنده قرار گرفته و بدين لحاظ، سوکت پردازنده هم از نوع LGA775 به LGA1366 تبديل شده است؛ حافظه تک کاناله (Single-Channel) توانايي انتقال 64 بيت داده را در هر سيکل کلاک دارد و اين نرخ انتقال در حافظههاي دوکاناله (Dual-Channel) برابر 128بيت است؛ حال آنکه در حافظههاي سه کاناله، با افزايشي 50 درصدي، نرخ انتقال داده در هر سيکل به 192بيت ميرسد. همچنين با استفاده از ماژولهاي رم DDR3-1333، پهناي باندي برابر با 32GB/s حاصل ميشود که اين پهناي باند، 5/1 برابر بيشتر از حالتيست که از همين RAM در حالت دو کاناله استفاده شود.
· چيدمان حافظه کش در پردازندههاي Core i7 ، شبيه پردازنده 4 هستهاي Phenom شرکت AMD است. مقدار کشL1 مشابه پنرينها است، اما براي هر هسته داراي 256 کيلوبايت L2 Cache اختصاصي و ضمنا يک L3 Cache بزرگ نيز به صورت اشتراکي بين هستهها قرار گرفته است.
· جايگزيني گذرگاه FSB با گذرگاه جديد QuickPath : گذرگاه QuickPath که کارکردي مشابه Hyper Transport در پردازندههاي AMD دارد، گذرگاهيست براي ارتباط پردازنده با چيپست مادربورد و نيز ارتباط دو پردازنده با هم، که قابليت انتقالي در حدود 6.4GT/s دارد و با توجه به اينکه به ازاي هر سوکت پردازنده روي مادربورد، دو لينک QuickPath وجود دارد و هر لينک نيز مسير جداگانهاي براي انتقال و دريافت داده دارد، نتيجه ميگيريم که در اين پلتفورم، هر پردازنده ميتواند قابليت بيش از 25GT/s به ازاي هر لينک داشه باشد.
· در اين معماري از 4 واحد ارسال (Dispatch Unit) استفاده شده است. حال آنکه در پردازندههاي پيشين، از 3 واحد استفاده شده است. به اين ترتيب، پردازنده در هر لحظه قادر است 4 دستورالعمل(در مقابل 3 دستورالعمل در پنرين) را پردازش کند که اين موجب 33% بهبود پردازش Nehalem شده است.
· استفاده از مجموعه دستورالعملهاي SSE4.2 که بهويژه در پردازش متون تاثيرگذار است. توضيح اينکه پردازندههاي پيشين، براي پردازش هر کاراکتر از نوع Metadata، Name و يا White Space که مرورگرهاي وب در باز کردن صفحات با آنها سر و کار دارند، مجبور به صرف يک سيکل کلاک بودند. چرا که آن پردازندهها قادر نبودند اين کاراکترها را تجزيه کنند. اما با دستورالعملهاي جديد Intel SSE4.2، پردازندههاي Nehalem قادر به تجزيه اين کاراکترها بوده و سيکل کلاک فقط صرف تشخيص نوع کاراکتر خواهد شد.
بنابر اظهار اينتل، ميزان سيکل کلاک در صورت استفاده پردازنده از اين مجموعه دستورالعملها، تا 83 درصد کاهش مييابد که اين مطلب به ويژه براي سرورهاي وب، اهميت مضاعفي خواهد داشت.
· وجود دو ورودي TLB 512 براي افزايش سرعت ترجمه آدرسهاي مجازي و انتقال داده بين آدرسهاي فيزيکي و مجازي درVirtual Memory (حافظه مجازي).
· همچنين استفاده از شاخه اضافي واحد حدس (با افزودن بافر هدف BTB) که موجب بهبود کارايي واحد حدس در پيشبيني درخواستهاي پردازنده از حافظه ميشود.
· پيشرفت و تقويت فناوري Intel VT(Virtualization)
اميد است ارائه اين بحث سختافزاري، توانسته باشد اطلاعات مفيدي در رابطه با آخرين تحولات و پيشرفتهاي مربوط به دنياي پردازندههاي كامپيوتري را در اختيار شما علاقمندان قرار دهد.